Bractwo Gwarków Związku Górnośląskiego

Kontakt z nami

Bractwo Gwarków
Związku Górnośląskiego

ul. Kilińskiego 15
40-060 Katowice

tel. +48 519 318 856
mail: gwarek@gwarkowie.pl

numer konta:
88 8437 0002 0010 0156 1759 0001

Jerzy Mańka - prezes Zarządu

tel. +48 519 318 800

Zygmunt Pawłowski - wice prezes

tel. +48 502 163 046

Licznik odwiedzin

Od 10 października 2011 odwiedzono nas 2826980 razy.

Restauracja Stajer

Restauracja Stajer

Wesoła

Wesoła

Karta SKUP

Karta SKUP

Fundacja Rodzin Górniczych

Fundacja Rodzin Górniczych

Losowe zdjęcie z galerii

...

Publicystyka

Historia KWK 1 Maja Dodane 19 września 2018 r.

Historia KWK 1 Maja

obszar Górniczy KWK 1 Maja wyznaczony był w południowym krańcu synkliny Chwałowickiej, pomiędzy nasunięciem Michałkowickim, a Orłowskim. Powierzchnia kopalni zlokalizowana była w Wichwach - obecnej dzielnicy Wodzisławia Śląskiego.
Złoże kopalni charakteryzowało się bardzo silną gazowością ( IV kategoria zagrożenia metanowego ), pokładami o średniej miąższości około 1,0 m, przy czym eksploatację prowadzono systemem ścianowym w pokładach o wysokości od 0,7 m. Zanieczyszczenie węgla w nadawie do zakładu przeróbczego dochodziło do 40 %. Nachylenie pokładów sięgało 40 stopni, temperatura skał na poz. 850 wynosiła ok. 35 stopni, a na poz. 1040 ok. 44 stopnie. Pył węglowy zaliczony był do klasy B zagrożenia pyłowego. W latach 90-tych pojawiło się zagrożenie tąpaniami.
W części Kopalni ( partia D ) występowało, spowodowane solami radu i baru, zagrożenie radiologiczne.
Obszar górniczy dochodził do około 56 km kwadratowych, a najdalsze ściany oddalone były od szybów zjazdowych, wentylacyjnych i wydobywczych ponad 6 km.
ROK 1950
Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów podjął uchwałę o rozwoju Rybnickiego Okręgu Węglowego i budowie KWK „Mszana”.
ROK 1951
Wykonano pierwsze wykopy pod budynki i budowle urządzeń powierzchni Kopalni „Mszana”.
Dyrektorem Kopalni w budowie został mianowany inż. Leszek Kropaczek.
ROK 1952
Luty - przystąpiono do głębienia szybu II.
II kw. - rozpoczęto budowę bocznicy kolejowej Kopalnia – Wodzisław Śl. o dł. 4,2 km oraz przystąpiono do głębienia szybu I-go.
Kwiecień – w szybie II na gł. 30 m natrafiono na silną kurzawkę. Opanowano ją bez zamrażania górotworu.
ROK 1953
Ukończono budowę ujęcia wody pitnej w „Biadaczowie” – dzielnicy ówczesnych Wilchw.
Grudzień – rozpoczęto głębienie szybu III w Mszanie.
ROK 1954
Ukończono głębienie szybu II do poziomu 410m.
Maj – z szybu I rozpoczęto roboty górnicze na poz. 280 m.
czerwiec :
- nastąpiło dwukrotne zapalenie metanu przy robotach strzelniczych,
- wprowadzono odpalanie ładunków materiałów wybuchowych z powierzchni przyszłej kopalni.
Grudzień – oddano do użytku budynek administracyjny Kopalni.
ROK 1955
Ukończono głębienie szybów - I - wydobywczego i II – wentylacyjnego - oba do poz. 410.
Wstrzymano głębienie szybu III z uwagi na występującą bardzo silną kurzawkę.
Uzyskano pierwsze przebicie wentylacyjne na poz 280m pomiędzy szybami I i II.
5 maja – ze stacji kolejowej Wodzisław Śl. na kopalnię przyjechał pierwszy pociąg.
ROK 1956
Uzyskano przebicie wentylacyjne na poz 410 m pomiędzy szybami I i II .
Ukończono następujące obiekty :
- stację ratownictwa górniczego,
- remizę strażacką,
- parowozownię,
- nastawnie kolejowe na bocznicy,
- budynki maszyn wyciągowych szybów I i II,
- wieżę szybową szybu II,
- budynek wentylatorów szybu II,
- chłodnię kominową,
- Dom Górnika,
Na szybie II po zakończeniu montażu maszyny wyciągowej o mocy 750 kW ( prod. NRD ) uruchomiono wyciąg pionowy.
Nastąpiła zmiana na stanowisku Dyrektora Kopalni. Dotychczasowy Dyrektor inż.L.Kropaczek przeszedł do pracy w WUG, a stanowisko po nim objął inż. Józef Albiński.
ROK 1957
Dla bezpiecznego urabiania węgla (b. duże stężenia CH4) uruchomiono ładownię CARDOX.
Poważnymi przeszkodami w budowie Kopalni były:
- niedostateczna ilość sprężonego powietrza,
- częste braki wozów spowodowane małą wydolnością urządzeń odstawczych na powierzchni i samego szybu,
- brak przewozu lokomotywowego na dole kopalni,
- brak maszyn i urządzeń z napędem powietrznym niezbędnych w warunkach wysokiej metanowości kopalni,
w tej sytuacji postanowiono czasowo wprowadzić transport konny na dole kopalni.
Na szybie I - wydobywczym całkowicie zakończono montaż maszyny wyciągowej klatkowej.
Ukończono montaż rozdzielni głównej 20/6 kV.
Przedsiębiorstwo Montażu Urządzeń Górniczych. postawiło w ciągu zaledwie około 70 godzin 70 – metrową wieżę wyciągową szybu I.
Ukończono głębienie szybu IV – wentylacyjnego w Wodzisławiu w pobliżu sanatorium.
Wykonano połączenie wentylacyjne pomiędzy szybami I i II na poz. 245m.
Na powierzchni uruchomiono pierwszą sprężarkę powietrzną wirową TK-15 o wydajności 15 000 m3 na godz.
Dzięki inicjatywie organizacyjnej kolegów J. Jastrzębskiego, J. Matysiaka oraz E. Żura, założone zostało Koło SITG przy KWK 1 Maja.
ROK 1958
W drugim półroczu nastąpiło sukcesywne wprowadzanie do transportu dołowego lokomotyw typu „Jung”, napędzanych sprężonym powietrzem. Tym samym wyeliminowano uciążliwy transport przy pomocy kołowrotów i koni.
Inż. J. Albiński odwołany został ze stanowiska Dyrektora. Nowym Dyrektorem Kopalni mianowano mgr inż. Jana Matysiaka.
Wprowadzono tzw. centralne strzelanie z powierzchni kopalni, które realizowane było po wyjeździe całej załogi z podziemi.
Zakończono głębienie szybu V do poz. 280 m.
W celu zasilania napędów lokomotyw dołowych, na powierzchni uruchomiono dwie sprężarki wysokoprężne – tłokowe - na ciśnienie 200 atm. każda o wydajności 600 m3 na godz.
ROK 1959
22 marca w zajezdni lokomotyw na poz. 280 m podczas naprawiania elektrycznej lampy górniczej nastąpił wybuch metanu.
11-czerwca - podczas drążenia przekopu równoległego do przekopu północnego na poz. 280 m w chwili odpalania otworów strzałowych nastąpiło zapalenie metanu. W gaszeniu pożaru brali między innymi udział ratownicy z Czechosłowacji.
W drugiej dekadzie września zakończono głębienie szybu III.
23 września - w przekopie płd. na poz 280 m – prowadzonym z szybu V do szybu I, nastąpił wybuch metanu podczas rozsadzania bloku skalnego. Powodem wybuchu był „fukacz” spągowy w miejscu rozsadzanego bloku. W efekcie wybuchu nastąpiło częściowe zrzucenie obicia wieży szybowej #V.
6-października – w przekopie zach. poz. 280 m – przez szczeliny z wnęki wiertniczej wdarła się kurzawka z metanem. Przy dopływie ok. 6 m3/min częściowo przytopiony został poziom 410 m. Po dwóch dobach nastąpiło samopodsadzenie przekopu zach. i zanik dopływu wody. Dla odwodnienia poziomu 410 ze względu na brak w Polsce silników ognioszczelnych o wymaganych mocach - zainstalowano we wlotach szybu I ( na podstawie opinii GIG i za zgodą OUG ) stację pomp napędzanych silnikami budowy zwykłej.
ROK 1960
•  W kwietniu oddano do użytku wyciąg klatkowy w szybie I.
•  28 kwietnia - Kopalni została nadana nazwa „Kopalnia im. 1 Maja w budowie”.
•  30 kwietnia - KOPALNIA ROZPOCZĘŁA EKSPLOATACJĘ ZŁÓŻ WĘGLOWYCH.
•  Zaczęto stosować roboty strzałowe sprężonym powietrzem - metodą Armstrong
•  Pierwszą uruchomioną ścianą była ściana P-7 w pokł 623. Urobek wydobywany był na powierzchnię szybem I i dalej był transportowany wagonami do Zakładu Przeróbczego w KWK Marcel.
•  Listopad – nastąpiło zbicie z szybem III na poz. 280 m. Było to pierwsze połączenie szybów centralnych z szybem peryferyjnym.
•  Rozpoczęła pracę stacja odmetanowania ( druga w Polsce po Kop. Silesia ), która przejęła ok. 30% wydzielającego się w kopalni metanu.
•  15 grudnia - ze stanowiska Dyrektora został odwołany mgr inż. Jan Matysiak, który przeszedł na stanowisko inspektora w RZPW. Dyrektorem Kopalni mianowany został mgr inż. Józef Żyła, dotychczasowy Dyrektor KWK „Jankowice”.
•  Łączne wydobycie od 1 maja do końca roku wyniosło 47.200 ton.
ROK 1961
•  Na początku roku, zarządzeniem MGiE nazwa kopalni została zmieniona na - „Kopalnia Węgla Kamiennego 1Maja”.
•  Na koniec roku kopalnia zatrudniała 1874 pracowników fizycznych i 242 umysłowych.
•  Uruchomiono dwie sprężarki wysokoprężne 200atn, o wydajności 3000 m3 każda.
•  Zostały przekazane do eksploatacji następujące ważniejsze inwestycje:
- dwusystemowy zakład przeróbczy o wydajności – 600 t/h w tym flotacji – 85 t/h,
- rurociąg wodny Godów – Mszana,
- nadszybie szybu I.
ROK 1962
•  6 stycznia oddano do użytku w # I urządzenie skipowe.
•  Zastosowano strug napędzany sprężonym powietrzem. Strug ten zakupiono i sprowadzono z Czechosłowacji.
•  Zakupiono w Wiśle Jaworniku 11-to pokojowy dom wczasowy.
•  Do użytku oddano:
- urządzenie wentylacyjne na szybie III,
- urządzenie wentylacyjne na otworze „wielkośrednicowym”,
- budynek nowej lampowni.
ROK 1963
•  W przodkach chodnikowych zastosowano samoprzesuwne przenośniki typu „Grot” i „Skat”.
•  Średnie dobowe wydobycie w roku osiągnęło poziom 2.054 ton.
ROK 1964

•  Do ścian wprowadzono kombajny napędzane sprężonym powietrzem - produkcji angielskiej typu „Anderton”, oraz polskiej „KWB-2p”.
•  Kopalnia wykazywała stale rosnący poziom wydobycia, przekraczając plan o 22,7 %, dając dodatkowo około 189.000 ton węgla netto.
•  Średnie zatrudnienie w końcu roku osiągnęło poziom 3.920 pracowników.
•  Pod koniec roku rozpoczęto elektryfikację urządzeń odstawczych w oddziałach wydobywczych.
ROK 1965
•  RZPW ustaliło zdolność wydobywczą kopalni w wysokości 4200t/dobę, a po roku 1970 na 6000t/dobę.
•  Uruchomiono pierwszy etap elektryfikacji dołu kopalni, co w warunkach dużej gazowości było znaczącym osiągnięciem technicznym.
•  W marcu oddana została do ruchu na szybie III, pierwsza zbudowana od podstaw w Polsce, stacja odmetanowania.
•  Do użytku oddano kopalniany Dom Kultury w Wodzisławiu Śl. z salą teatralną na 400 miejsc.
ROK 1966
•  Ważniejsze obiekty oddane do ruchu :
- na szybie IV – uruchomiono dwa wentylatory WOK – D3,
- wprowadzono do ruchu pierwszą obudowę zmechanizowaną produkcji polskiej   typ MOP-BZ-2 –
była to pierwsza obudowa zmechanizowana w Rybnickim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego.
ROK 1967
•  Zakończono rozbudowę kopalnianego dworca autobusowego.
•  Zmodernizowano układ kolejowych bocznic kopalnianych.
•  W rejonie szybu IV zakończono montaż rozdzielni 6kV, zasilającej odbiorców na powierzchni i dole kopalni.
ROK 1968
•  Ukończono rozbudowę Zakładu Przeróbki Mechanicznej Węgla do wydajności 4800 t/d netto.
•  Zakończono budowę sprężarek na ciśnienie 7 atm. których łączna wydajność wynosiła 285 tys. m3 na godz. Moc pobierana przez wszystkie te sprężarki wynosiła 31,7 MW.
•  Z dniem 30 czerwca odszedł na emeryturę Dyr. Kopalni mgr inż. Józef Żyła. Stanowisko po nim objął mgr inż. Oldrzych Łobodziński.
ROK 1969
•  Z uwagi na zbyt niską wydajność szybu wydobywczego w marcu uruchomiono na poz. 280 m hydrotransport o wydajności 1200 t/d brutto.Umożliwiło to kopalni w tym roku, dodatkowe wydobycie na powierzchnię 131 700 ton węgla.
ROK 1970
•  Nasunięto na odcinku 40 m, zmontowane obok szybu, nadszybie z wieżą i maszyną wyciągową o wadze 4300 ton.
•  Oddano do eksploatacji kompleks urządzeń w rejonie # IV ( wieża szybowa, nadszybie, maszyna wyciągowa ).
ROK 1971
•  Przeprowadzono akcję wycofywania ze ścian kombajnów napędzanych sprężonym powietrzem. W ich miejsce wprowadzono kombajny o napędzie elektrycznym. W ścianach pracowało 14 kombajnów KB-125z oraz 4 strugi SWS-4
•  przes.
•  Ważniejsze inwestycje zrealizowane w tym roku to :
- zautomatyzowanie maszyny wyciągowej (skipowej) w # I,
- zautomatyzowanie obiegu wozów na podszybiu i nadszybiu # VI,
- oddanie na potrzeby załogi ośrodka wczasowego w Białokoszu (na 40 miejsc).
ROK 1972
•  W lipcu zakończono kolejny etap rozbudowy Zakładu Przeróbczego, który osiągnął wydajność wzbogacania węgla – 10 000 t/d netto. Całość składała się z dwóch systemów po 525 t/h brutto. W rozbudowie uwzględniono zanieczyszczenie urobku do 35%.
•  Oddano do eksploatacji suszarnię koncentratu flotacyjnego o wydajności 100 t/h.
• We wrześniu oddano do użytku Zasadniczą Szkołę Górniczą w Wodzisławiu Śląskim.
• 20 marca odwołany został ze stanowiska Dyrektor mgr inż. Oldrzych Łobodziński.
• 1 kwietnia na stanowisko Dyrektora Kopalni powołany został mgr inż. Marian Słomczyński.
ROK 1973
•  Rozpoczęto budowę poz. 610m.
• Kopalnia przystąpiła do wdrażania 3 strugów „Westfalia - Lünen” z przenośnikami i stacjami kotwiącymi, które umożliwiły eksploatację ścian o nachyleniu do 35 stopni.
• Pod koniec roku w podziemiach kopalni pracowało 46 zautomatyzowanych przenośników.
ROK 1974
• 30 stycznia wskutek eksplozji mufy kablowej 6kV w chodniku podścianowym śc. P-27/624, nastąpił wybuch pyłu węglowego. W wyniku wybuchu zginęło czterech górników, a 37 zostało rannych.
•  24 czerwca uruchomiono część dyspozytorni metanometrycznej typu CTT 63/40u – produkcji francuskiej. Nowa dyspozytornia umożliwiła kontrolę zagrożenia metanowego w najważniejszych i w najbardziej zagrożonych stanowiskach pracy.
•  Uzbrojono pierwszą w kopalni ścianę zabudowaną centralnie zasilanymi stojakami hydraulicznymi.
• W ścianie D-7/ 603/2 – zastosowano po raz pierwszy w Kopalni zmechanizowaną obudowę ścianową typu Heitzmann ( wykonaną NRF ).
ROK 1975
•  Kopalnia wyeksportowała 1 911 400 ton węgla typu 35 (co stanowiło 91,3% całej produkcji).
•  Średnio w roku prowadzono :
4 ściany wyposażone w obudowy zmechanizowane typu KRAB i MK-97,
5 ścian wyposażonych w obudowę składającą się ze stojaków hydraulicznych centralnie zasilanych.
ROK 1976
•  W grudniu ukończono roboty związane z pogłębianiem szybu I do poz. 610m oraz uruchomiono do tego poziomu urządzenie skipowe o udźwigu 12,5 t.
•  30 grudnia zlikwidowano w kopalni centralne strzelanie.
ROK 1977
•  W styczniu zaprzestano stosować hydrotransport (z poz. 280 do Zakładu Przeróbczego). Od marca 1971r. do czasu likwidacji stosując tą metodę transportu wydobyto na powierzchnię około 2 130 tys ton.
•  15 października ukończono eksploatację ostatniej ściany na poz. 280 m (śc B-2/707).
• 1 października - w celu pogłębienia z poz. 410 m do poz. 850 m przekazano #II do dyspozycji PBSZ. Pierwsze metry pogłębianego szybu wykonano w marcu 1978r.
ROK 1978
• Od 1 stycznia w KWK I MAJA ( jako jednej z pierwszych w PW ) wdrożono, czterobrygadowy system pracy. Polegał on na ciągłej pracy kopalni ( przez 7 dni w tygodniu) i sześciodniowym tygodniu pracy załogi.
•  Na początku roku uruchomiono w Polsce produkcję niskich stojaków hydraulicznych centralnie zasilanych – SHC – 30NZ. Pierwsze z nich zastosowano w KWK I Maja.
ROK 1979
• W przodkach eksploatacyjnych (ścianach) pracowało średnio 5 kombajnów i 13 strugów.
•  W ść. D-3/707 zastosowano obudowę zmechanizowaną Glinnik 08/22.
ROK 1980
• 22 lipca przekazany został jako siedziba Komitetu Zakładowego PZPR nowowybudowany przez kopalnię obiekt. Budynek ten zlokalizowano w rejonie placu parkingowego, naprzeciwko budynku Dyrekcji Kopalni.
• 29 sierpnia na zm. III rozpoczął się strajk załogi.
• 3 września w Jastrzębiu Zdroju podpisane zostało porozumienie pomiędzy Komisją Rządową i Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym.
• 4 września od I zmiany załoga Kopalni wznowiła pracę.
• 12 października wprowadzono na cechownię i poświęcono figurę św. Barbary – poświęcenia dokonał Sufragan Diecezji Katowickiej Ks. Biskup Czesław Domin.
•  W czasie trwania strajku zachorował Dyr. mgr inż. M. Słomczyński który następnie przeszedł na emeryturę. Kolejnym Dyrektorem został mgr inż. Jan Bednarz dotychczasowy Naczelny Inżynier Kopalni.
•  Zlikwidowano czterobrygadowy system pracy.
•  ROK 1981
• 23 listopada odbyło się zebranie Rady Pracowniczej na którym ukonstytuowało się Jej Prezydium. Przewodniczącym Rady wybrany został mgr inż. St. Kowalski.
• 13 grudnia wprowadzono „stan wojenny”, a KWK 1Maja, została objęta „militaryzacją”.
• Większość członków Komisji Zakładowej NSZZ Solidarność została internowana,
•  Po wprowadzeniu stanu wojennego załoga rozpoczęła strajk.
• 15 grudnia po akcjach pacyfikacyjnych w kopalniach jastrzębskich i zgrupowaniu sił MO i ZOMO na drogach dojazdowych do kopalni 1 Maja, załoga przerwała protest i przystąpiła do pracy. Kierujący akcją strajkową, członek Komisji Zakładowej NSZZ Solidarność pan Waldemar Kapłon po kilku dniach został aresztowany.
ROK 1982
•  Ogółem w ciągu roku wydobyto ok. 2,6 mln ton węgla w tym ok. 2,2 mln ton węgla wsadowego. Na eksport skierowano ok. 1,78 mln ton.
ROK 1983
• Intensywnie przygotowywano front zastępczy w nowych – bardzo odległych partiach „pola marklowickiego” oraz w rejonach : PW i B.
•  Zakończono pogłębianie # VI do poz. 850 m.
• Rozpoczęto roboty udostępniające pierwsze pole wydobywcze P w piętrze 610/850 m - drążenie przekopu północnego na poziomie 610 m i upadowej Pn/707 z poz 610 m.
• 9 grudnia nastąpiła zmiana na stanowisku Dyrektora Kopalni. Dotychczasowy Dyrektor mgr inż. Jan Bednarz przeszedł na stanowisko Dyrektora nowo uruchomionej KWK Krupiński, natomiast Dyrektorem KWK 1 Maja został dotychczasowy Naczelny Inżynier Kopalni mgr inż. Maciej Czernicki.
ROK 1984
• Opracowano koncepcję udostępnienia i eksploatacji pola „Marklowice”. Projekt przewidywał :
- budowę nowego szybu wentylacyjnego – VIII, 
- budowę szybu wdechowego – IX - doprowadzającego świeże powietrze dla partii DM i M na poziomy 850 i 1100 m. Szyb ten planowano zgłębić w pobliżu szybów marklowickich kopalni Marcel.
•  Wykonano przekop łączący obieg wozów szybu VI na poz. 850 m oraz przekop północny, którego docelowa długość na tym etapie rozcinki wynosiła 1000 m.
• Łącznie w roku wydobyto ok. 2 190 tys ton węgla wsadowego, na eksport wysłano ok. 1 730 tys ton.
• We wrześniu kopalnia wyeksportowała (licząc od początku istnienia) około 30 mln ton węgla wsadowego.
ROK 1985
•  25 – lecie kopalni:
- w Zakopanem rozpoczęto budowę domu wczasowego na 80 miejsc,
- w Wiśle Jaworniku ukończono budowę wyciągu narciarskiego na stoku Soszowa. Długość wyciągu – 1260 m.
• 10 marca decyzją OUG w Rybniku zmieniono granicę eksploatacyjną kopalni powiększając obszar górniczy o partię marklowicką. Zwiększyło to zasoby kopalni o około 42 700 tys.ton.
• W lipcu uruchomiono pierwszą ścianę na poz. 850 m. Śc P-13 w pokł. 707 wyposażona została w obudowę zmechanizowaną osłonową typu Heitzmann oraz w strug SWS – 4. Długość ściany wynosiła 190 m zaś wysokość 1,2 m.
ROK 1986
•  Dobowe wydobycie wynosiło śr. 8 253 t. Za cały rok kopalnia wydobyła 2 485 550 t węgla przy czym wydobycie prowadzono w 21 ścianach w tym - w trzech wyposażonych w kombajny i w osiemnastu wyposażonych w strugi.
• W maju oddano do ruchu urządzenie skipowe z poziomu 850 m.
• We wrześniu w celu obniżenia temperatury w przodkach drążonych na poz. 850 m, uruchomiono agregat chłodniczy GUC 250 P.
•  W październiku rozpoczęto wiercenie otworu badawczego pod szyb VIII w Połomi.
ROK 1987
•  Wyniki produkcyjne przedstawiały się następująco :
- wydobycie brutto – ok. 4,1 mln t,
- wydobycie netto - ok. 2,5 mln t,
- wydobycie dobowe – śr. 8 218 t.
•  Zakupiono 1 komplet obudowy Glinik 066/16.
•  Zakupiono 4 strugi węglowe (trzy SWS-4M/55 i jeden SWS-4M/90).
ROK 1988
•19 sierpnia na znak poparcia dla innych strajkujących już w Polsce zak ładów pracy, załoga kopalni przystąpiła do strajku okupacyjnego.
• 25 sierpnia - w późnych godzinach popołudniowych - strajkująca część załogi zmuszona została przez oddziały MO i ZOMO do opuszczenia kopalni. Milicjanci usiłowali wynosić poszczególnych uczestników strajku poza bramę kopalni. Akcja ta nie przyniosła oczekiwanych z punktu widzenia dowództwa sił ZOMO efektów. Ostatecznie, po pertraktacjach z udziałem dyrekcji Kopalni i osób dozoru wyższego, strajkujący (po kąpieli w kopalnianej łaźni) w uformowanym pochodzie wyszli przez bramę kopalni i udali się do kościoła w Wilchwach.
•  We wrześniu oddano komorę materialów wybuchowych na poz. 850 m.
•  W grudniu zakończono pogłębianie # VI do poz.1040 m.
•  Wyniki produkcyjne przedstawiały się następująco :
- wydobycie brutto – ok. 4,31mln t,
- wydobycie netto – ok. 2,45 mln t,
- na eksport skierowano - ok. 1,76 mln t.
ROK 1989
•  W lutym wprowadzony został do eksploatacji – po raz pierwszy w kopalni – kombajn chodnikowy Alpine AM-50. Rozpoczął drążenie pochylni D/620/1.
• W marcu rozpoczęto wiercenie otworu badawczego pod # IX w Marklowicach.
•  W lipcu Zakład Budowy Szybów w Bytomiu rozpoczął na poziomie 1040 m rozcinkę podszybia # VI.
• Wdrożono system elektrohydraulicznego sterowania zmechanizowaną obudową ścianową. System HETRONIC zakupiono w fabryce Hemscheidt w RFN.
•  Wyniki produkcyjne przedstawiały się następująco :
- wydobycie netto – ok. 2,18 mln t,
- na eksport skierowano – ok. 1,9 mln t.
ROK 1990
• Po likwidacji Przedsiębiorstwa Eksploatacji Węgla – Południe, Kopalnia stała się przedsiębiorstwem samodzielnym.
• 20 lutego odbyły się w kopalni wybory do Rady Pracowniczej i wybory Zebrania Delegatów. Wybrano 29 osobową Radę Pracowniczą. Jej Przewodniczącym został pan Benedykt Tannenberg. Do Zebrania Delegatów wybrano 142 osoby.
• 28 sierpnia 1990r. w wyniku przeprowadzonego konkursu Rada Pracownicza powołała na stanowisko Dyrektora kop. 1 Maja dotychczasowego Dyrektora - mgr inż. M. Czernickiego. W konkursie brało udział dwóch kandydatów.
•  W latach 1988 – 1990 przeprowadzono modernizację kotłowni węglowej polegającej na:
- budowie składowiska węgla energetycznego dla kotłowni i odbiorców indywidualnych, wyposażonego w suwnicę bramową,
- przebudowie wodozmiękczalni i stacji odgazowania, budowie stacji odżelaźniania wody,
- budowie pomostów i taśmociągów nawęglania, modernizacji taśmociągów odżużlania wraz z montażem zbiornika żużla,
- budowie kotła WR-25 wraz z elektrofiltrem, który oddano do eksploatacji w styczniu 1991r.
ROK 1991
•  W Zakładzie Przeróbczym zakończono :
- modernizację klasyfikacji wstępnej,
- modernizację flotacji i filtracji polegającą między innymi na wymianie flotowników oraz budowie węzła technologicznego.
•  Wynik finansowy brutto Kopalni za 1991r. był ujemny i wyniósł – 16 101 mln zł.
ROK 1992
• 30 marca 1992r. odbyły się kolejne wybory do Rady Pracowniczej i Zebrania Delegatów. Na pierwszym posiedzeniu Rady Pracowniczej wybrano jej przewodniczącego - został nim mgr inż. Jerzy Pasek.
• 15 września podpisany został kontrakt na zakup agregatu strugowego CLM firmy Heintzmann.
•  Wynik finansowy brutto Kopalni za 1992r. był ujemny i wyniósł – 180 205 mln zł. 
ROK 1993
•  W ramach restrukturyzacji Górnictwa Węgla Kamiennego powstały Spółki Węglowe, będące spółkami akcyjnymi. W wyniku przejęcia przez nowopowstałą Rybnicką Spółkę Węglową Kopalni 1 Maja, zakończyła działalność Rada Pracownicza.
• Od 1 kwietnia na stanowisko Dyrektora Kopalni, Zarząd RSW S.A. powołał mgr inż. St. Kowalskiego. Dotychczasowy Dyrektor objął funkcję Prezesa Zarządu JSW S.A.
•  W czerwcu Kierownictwo Kopalni w porozumieniu z Zarządem RSW S.A. opracowało na najbliższe lata - kierunki działań w zakresie techniczno-organizacyjnym.
Postanowiono między innymi:
- zatrzymać budowę poziomu 1040 m,
- w znacznym stopniu zwiększyć koncentrację wydobycia poprzez zmniejszenie ilości ścian do ośmiu bloków wydobywczych.
•  W lipcu uruchomiono w ścianie D-8 w pokł. 620/1 kompleks ścianowy CLM.
• 9 listopada w ścianie D-8/620/1 osiągnięto rekordowe w całej historii kopalni - dobowe wydobycie – 3100 ton, przy postępie 10,3 m/dobę, zaś średnio w miesiącu wydobywano 2180 ton/dobę.
•  Przystąpiono do budowy dwóch kotłów gazowych typu KOG-6 - opalanych gazem uzyskiwanym przez stację odmetanowania kopalni. Kotły te oddano do eksploatacji w kwietniu 1994r.
•  Wynik finansowy brutto Kopalni za 1993r. był ujemny i wyniósł – 149 356 mln zł. 
ROK 1994
•  Trwała eksploatacja pokładu 620/1 z zastosowaniem CLM. Doskonałe wyniki uzyskiwane z jednej ściany ( najlepsze w historii kopalni ) skłoniły Kierownictwo Kopalni do zakupu następnego takiego urządzenia.
•  Wynik finansowy brutto Kopalni był ujemny i wyniósł – 84 743 mln zł. 
ROK 1995
• 1 stycznia w ramach kontynuacji procesu prywatyzacji oddziałów powierzchniowych powstała spółka z o.o. pod nazwą REGE. 80 udziałów objęły po równo cztery kopalniane związki zawodowe oraz RSW S.A. Początkowo spółka skupiła się na sporządzaniu posiłków i realizacji dla górników tzw. kartek żywnościowych. W następnych latach spółka REGE przejęła obsługę wyciągu narciarskiego Soszów, ośrodków wypoczynkowych w Białokoszu i w Olzie, a także oddział gospodarczy MPP-IIIa ( sprzątaczki i konserwatorzy ),
•  Nowozakupione drugie urządzenie CLM wprowadzono do ść D-4 w pokł 620/2. Ze względu na liczne uskoki i ścienienia pokładu nastąpiło załamanie wydobycia co miało negatywny wpływ na wynik finansowy kopalni.
Koncentracja wydobycia i selektywne wybieranie pokładów, generalnie słuszne w warunkach gospodarki rynkowej, nie zdały egzaminu w KWK 1 Maja. Cienkie pokłady, liczne zaburzenia – uskoki, ścienienia, zagrożenie metanowe powodujące ograniczenie postępu niektórych przodków eksploatacyjnych, konieczność – ze względu na wysokie temperatury - skracania czasu pracy do 6 godzin pod ziemią, znaczne odległości ( dochodzące do 6 km ) ścian od szybów zjazdowych - przez lata rekompensowane były rozbudowanym frontem wydobywczym: czynnym i rezerwowym. Wymuszona próba ograniczenia ilości czynnych ścian wydobywczych do ośmiu również nie zapewniła rentowności kopalni.
•  13 lipca Zarząd RSW S.A. podjął uchwałę w sprawie - skojarzenia zdolności produkcyjnej ogniw technologicznych kopalń „Marcel” i „1 Maja”.
•  Na podstawie Uchwały nr 246/95 Zarządu RSW S.A. z dnia 21 11 1995r. z dniem 4 grudnia nastąpiło połączenie kopalń „Marcel” i „1 Maja” w jedną jednostkę organizacyjną pod nazwą - Rybnicka Spółka Węglowa S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego„ Marcel „ w Wodzisławiu Śl..
•  Wynik finansowy brutto Kopalni 1 Maja za 1995r był ujemny i wyniósł – 54 311 tys zł ( 543 110 000 tys zł przed rewaloryzacją ).
ROK 1996
•  Zatrzymano ruch wentylatorów na # V w Krostoszowicach.
ROK 1997
•  W wyniku działań prywatyzacyjnych 1 stycznia powstała spółka z o.o. „Splot”. Spółka przejęła od kopalni:
- warsztat mechaniczny i stolarnię,
- sprzęt ciężki – koparki, spychacze, autobusy, samochody, ładowarki,
- zwałowanie kamienia,
- roboty za i wyładunkowe na placach składowych kopalni,
- obsługę łaźni.
ROK 1998
• 1 lipca sprzedane zostają: wyciąg narciarski na Soszowie i dom wczasowy Barbórka
W latach 1996 – 1998 w rejonie 1 Maja kopalni Marcel, próbowano uzyskiwać lepsze postępy ścian, a więc i wyższe wydobycie, poprzez zaniechanie techniki strugowej i wprowadzanie do ścian w szerszym niż dotychczas zakresie kombajnów. Niestety, ze względu na konieczność „przybierki” stropu lub spągu z powodu eksploatacji cienkich pokładów, awaryjność, kombajnów w ścianach i urządzeń na odstawie, znacząco wzrosła. Nie pozwoliło to uzyskać istotnej poprawy koncentracji wydobycia i w ślad za tym korzystnych efektów ekonomiczno - finansowych.
ROK 1999
•  Na podstawie Uchwały Nr 2 / 99 Zarządu RSW S.A. z dnia 11.01. 1999r. Ruch „1 Maja” KWK „Marcel” postawiony został w stan likwidacji. Zarząd RSW S.A. Uchwałą Nr 328/99 zaakceptował opracowany „Program likwidacji Ruchu „1 Maja” KWK „Marcel”. Decyzję o likwidacji podjęto ze względu na nierentowność Ruchu „1 Maja” spowodowaną między innymi :
- dużymi kosztami stałego utrzymania infrastruktury technicznej Ruchu „1 Maja” w stosunku do malejących możliwości wydobywczych i sprzedaży węgl,
- bardzo niekorzystnymi warunkami górniczo-geologicznymi ( zaburzenia tektoniczne, nieregularne zaleganie pokładów, zagrożenia tąpaniami i IV kat. zagrożenia metanowego),
- brakiem możliwości przygotowania parcel eksploatacyjnych o parametrach umożliwiających podjęcie w nich uzasadnionej ekonomicznie eksploatacji,
- brakiem możliwości dalszego ograniczenia struktury przestrzennej Ruchu „1 Maja” ze względu na duże odległości pól eksploatacyjnych od szybów wydobywczych i materiałowych,
- nadmiernymi kosztami z tytułu opłat i podatków w stosunku do możliwości produkcyjnych i sprzedaży węgla.
Wydrążony w latach 1995 - 1996 przekop na poz. 610 o długości 1030 m pomiędzy KWK Marcel, a KWK 1 Maja miał zintegrować te kopalnie i między innymi zapewnić wykorzystanie stosunkowo nowoczesnego zakładu przeróbczego w KWK 1 Maja. Niestety, ta próba przedłużenia funkcjonowania kopalni nie powiodła się. Nowy przekop okazał się inwestycją zbędną.
ROK 2000
• Zatrzymano ruch wentylatorów przy # III w Mszanie – nastąpiła likwidacja wszystkich urządzeń na tym szybie, w tym dwóch sprężarek niskoprężnych TK 15 i TK 16.
ROK 2001
•  Zatrzymano wentylatory na # IV (w Wodzisławiu koło sanatorium).
• Zlikwidowano urządzenia na powierzchni kopalni, w tym sprężarkę niskoprężną TK 32.
•  1 marca zatrzymano wydobycie i wstrzymano ruch pozostałych sprężarek nisko i wysokoprężnych.
•  Ostatnimi wybieranymi ścianami były ść P - 4/718 i DM - 6/616.
•  8 marca wydobyto ostatni wóz z urobkiem.
• 9 grudnia nastąpiło uroczyste wyprowadzenie posągu św. Barbary z cechowni Kopalni do Kościoła w Wilchwach.
LATA 2002 – 2006
• Załoga byłej Kop. 1 Maja w okresie likwidacji kopalni sukcesywnie przenoszona była do sąsiednich kopalń - głównie Marcel i Jankowice. Jednocześnie znacząca część załogi przeszła na tzw. urlopy górnicze. Wszyscy pozostali pracownicy zatrudnieni na dole kopalni otrzymali propozycję dalszej pracy.
•  Trwała dalsza likwidacja kopalni.
KWK „1 Maja” była pierwszą w Polsce, wybudowaną od podstaw, kopalnią na złożu wybitnie gazowym. W czasie budowy kopalni i eksploatacji złoża „przecierano ścieżki” dla wdrożenia pionierskich technologii i urządzeń dotychczas nie stosowanych w polskim górnictwie. Zostały one z powodzeniem zastosowane przy budowie i eksploatacji w następnych nowobudowanych kopalniach Rybnickiego Okręgu Węglowego.
Do najważniejszych należały:
•  centralne strzelanie z powierzchni tj. odpalanie ładunków po wyjeździe załogi z dołu kopalni,
•  zastosowanie do przewietrzania w kopalni wentylatorów ( prod. ZSRR ) o wydajnościach ponad 16 tys. m3/min.i depresji 400mm H2O - dotychczas w polskich kopalniach niestosowanych,
•  uruchomienie stacji sprężarek niskoprężnych o wydajności 230 000 m3 powietrza zasysanego na godzinę, - do tej pory na żadnej kopalni nie było takiej stacji,
• uruchomienie pierwszej w przemyśle węglowym w Polsce stacji odmetanowania z ekshaustorami produkcji angielskiej dla odciągania metanu ze skał i węgla,
• nasuwanie zmontowanego obok szybu, nadszybia z wieżą i maszyną wyciągową o wadze 4300ton, nad otwór szybu VI na drodze 40m,
• zastosowanie otworów wielkośrednicowych dla przewietrzania komór i wyrobisk oraz dla odprowadzania urobku z pogłębianych szybów,
• wdrożenie do pracy w ścianach kombajnów i strugów z silnikami na sprężone powietrze,
• wdrożenie urabiania węgla metodą „Armstrong” tj za pomocą sprężonego powietrza o ciśnieniu 800 atm.
• zastosowanie w kopalni gazowej IV kategorii zagrożenia metanowego pierwszej elektryfikacji napędów z zabezpieczeniem metanometrycznym,
• wprowadzenie do przewozu głównego na dole kopalni gazowej, lokomotyw akumulatorowych i spalinowych ognioszczelnych,
• dla bezpieczeństwa załogi wprowadzono dla pomiaru stężenia metanu, metanomierze interferencyjne oraz oparte na spalaniu metanu.
• wybudowano i uruchomiono pierwszą w Polsce suszarnię koncentratu flotacyjnego.
Wg szacunkowych wyliczeń w pokładach o miąższości powyżej 0,9 m i do poziomu 1000 m w obszarze górniczym byłej KWK 1 Maja zasoby operatywne określa się na około 60 mln ton węgla koksującego.
Możliwe, że w przyszłości, w wyniku dużego zapotrzebowania na ten gatunek węgla oraz zastosowania bardziej bezpiecznych i wydajnych metod eksploatacji cienkich pokładów, zasoby te będą wyeksploatowane.
 W opracowaniu „Zarysu historii budowy, eksploatacji i likwidacji KWK 1Maja” wzięło udział wielu członków Koła Seniorów byłej KWK 1 Maja działającego w ramach Oddziału SITG w Rybniku.

Weryfikacji i usystematyzowania informacji dokonał zespół kolegów w składzie: Maciej Czernicki, Jerzy Knopek, Bolesław Kowol, Ludwik Piechaczek, Krystian Pielorz, Marian Plewnia, Józef Satława, Paweł Szczurek, Antoni Tomas. Niniejszy tekst został zaakceptowany przez Zarząd Koła i przyjęty uchwałą w dniu 6 marca 2006r. Ewentualne uwagi czy też propozycje uzupełnień prosimy zgłaszać do kol. A. Tomasa pod nr tel 032 729 3510.


« Wróć do listy artykułów


© copyright 2010 - 2019 Bractwo Gwarków
tel. +48 519 318 856
mail: gwarek@gwarkowie.pl

webdesign: Krioni Team