Bractwo Gwarków Związku Górnośląskiego

Kontakt z nami

Bractwo Gwarków
Związku Górnośląskiego

ul. Kilińskiego 15
40-060 Katowice

tel. +48 519 318 856
mail: gwarek@gwarkowie.pl

numer konta:
88 8437 0002 0010 0156 1759 0001

Jerzy Mańka - prezes Zarządu

tel. +48 519 318 800

Zygmunt Pawłowski - wice prezes

tel. +48 502 163 046

Licznik odwiedzin

Od 10 października 2011 odwiedzono nas 2290731 razy.

Fundacja Rodzin Górniczych

Fundacja Rodzin Górniczych

Restauracja Stajer

Restauracja Stajer

Wesoła

Wesoła

Karta SKUP

Karta SKUP

Losowe zdjęcie z galerii

prof. Bronisław Barchański, Ryszard Biesek i Jerzy Mańka

Publicystyka

Wspomnieniea Generalnego Projektanta .... Dodane 17 października 2011 r.

Wspomnienia Generalnego Projektanta KWK K-2 (Stefanów)           

Wspomnienia z działalności  Głównego Biura Studiów i Projektów Górniczych,  w tym  Biura  Studiów  i Typizacji,  w Katowicach w latach  1977-1980.
W związku z opracowywaniem  dokumentu  o charakterze wspomnieniowym ,który ma na celu przybliżenie problematyki  działalności   koncernu  GBSiPG - a szczególnie  jednej  jego części  działającej pod nazwą   Biura Studiów i Typizacji -  jako jednostki projektowej,  należy przypomnieć, że została ona  powołana  dla dwóch celów:
-  zunifikowania projektów typowych ,powtarzających się  w branży podziemnego górnictwa węglowego, wówczas wydobywającego ponad 180 mln t węgla kamiennego  rocznie
-  opracowywania koncepcji projektowych , projektów wstępnych, założeń techniczno –    ekonomicznych, nadzorowania i koordynowania prac naukowo badawczych i działań wykonawczych, związanych z budową  kopalń w Lubelskim Zagłębiu Węglowym,
Wydaje mi się , że przy tej okazji należy przypomnieć   szereg  istotnych rozwiązań projektowych powstałych w tym biurze ,które  nie są powszechnie znane ,a  zasługują na  przypomnienie i przy tej okazji  określenie  ich przydatności i innowacyjności.
Jednocześnie należy  zaznaczyć, że w tym okresie kraj nasz dysponował ogromnym, ważnym i istotnym potencjałem  w kreowaniu myśli technicznej  w branży górniczej na poziomie światowym, mającym swój wymiar w projektach technicznych ,innowacyjnych rozwiązaniach,  wykonywanych przez  kadrę  projektową  zrzeszoną w Głównym Biurze Studiów i Projektów Górniczych  , obsługującą ponad 60 kopalń głębinowych w Polsce , biorącą udział w projektowaniu  kopalń   prawie we  wszystkich rejonach świata.
GBSiPG , które można  dzisiaj trafnie zdefiniować  jako ówczesny  Holding Projektowy , do realizacji jednego z najważniejszych przedsięwzięć inwestycyjnych  w tym czasie - Lubelskiego Zagłębia Węglowego- powołało  Biuro Studiów i Typizacji , mające  zajmować  się  głównie tym problemem i koordynować wszelką działalność projektową  z tego zakresu . Biuro to opracowało, jak się dzisiaj okazuje,  prawidłowe i racjonalne podstawy pod działalność górniczą w tym rejonie oraz  wytyczyło wówczas kierunki i założyło rozwiązania, które   przynoszą  dzisiaj  znaczące  efekty, lepsze od uzyskiwanych w kopalniach  śląskich  zarówno w kategoriach technicznych jak i ekonomicznych.
Dzisiejsze  miejsce kopalni  „Bogdanka”  w rankingu  efektywnych kopalń- spółek,  notowanych  do niedawna  jako jedyna  tego typu na giełdzie, jest faktem mówiącym samym za siebie, jednak  droga jaką przebyła ta kopalnia oraz  uwarunkowania jakie temu towarzyszyły stanowią odrębne, bardzo ciekawe zjawisko  zarówno  z punktu widzenia  społecznego  , ekonomicznego jak i technicznego.
Dzisiejsza kopalnia „Bogdanka”, projektowana pod  nazwą K-1, miała być kopalnią pilotującą dla przewidzianych w tym rejonie  dalszych  sześciu kopalń, planowanych na złożu Lubelskiego Zagłębia Węglowego.
Dla obsługi tych sześciu kopalń planowano utworzenie zespołu zwanego  Dzielnicą Przemysłową,  w którym miały zostać  zlokalizowane :  logistyka oraz Centralny Zakład Przeróbczy, przewidziany do rozbudowy  modułowej,  zasilany urobkiem węglowym, transportowanym taśmociągami  z poszczególnych  szybów wydobywczych   wszystkich planowanych kopalń. Ogólnie rzecz  biorąc wstępnie szacowano uzyskiwanie z tego złoża  około 80 000 tys. ton  węgla  energetycznego na dobę co w sumie w sposób bardzo znaczący   miałoby kapitalny wpływ na przebieg procesu restrukturyzacji,  w tym likwidacji nierentownych kopalń  na Śląsku,  w okresie transformacji  ustrojowej.
Po rozpoczęciu eksploatacji  złoża węgla przez kopalnię K -1 czyli „Bogdankę”, przystąpiono zgodnie z Realizacją  założeń, do projektowania i budowy następnej kopalni w Stefanowie  pod nazwą K-2  . Założenia techniczno ekonomiczne jak i poszczególne projekty techniczne tego zakładu były podstawą do rozpoczęcia głębienia dwóch szybów głównych w rejonie Stefanowa i szybu wentylacyjnego w Nadrybiu.
W trakcie procesu projektowania  kopalni K -2, zanim doszło do przyjęcia jej ostatecznego modelu ,  toczyła się bardzo ostra polemika,  dotycząca  struktury przyszłej  kopalni  a polegająca  na zderzeniu się dwóch poglądów .
Pierwszy  z nich optował za modelem kopalni jednopoziomowej, udostępnionej dwoma parami szybów  - był to  pogląd bardzo wyważony z uwagi na samowystarczalność pary szybów pod kątem przewietrzania  rejonu kopalni o module ok. 6km2 w rzucie poziomym .Każda z dwóch par szybów oprócz funkcji wentylacyjnej  tj. wdech-wydech miała spełniać również inne funkcje zasadnicze  takie jak materiałowo ,zjazdową  lub wydobywczą. W warunkach nowego, nie rozpoznanego do końca złoża, podejście do budowy kopalń właśnie przez  zastosowanie takiego modelu było i jest na dzisiejsze czasy rozwiązaniem innowacyjnym, przede wszystkim z punktu widzenia  jego elastyczności, mogącego natrafić  na  inne niż się spodziewano warunki geologiczno- górnicze jak i ze względu na stosunkowo łatwą do podjęcia decyzję o zmianie funkcji szybów w trakcie rozwoju budowy całego Zagłębia Węglowego.
Drugi, optował za tradycyjnym w polskim górnictwie węglowym rozwiązaniem, polegającym na  zlokalizowaniu  pary dwóch głównych szybów  wdechowych- a więc o tym samym znaczeniu wentylacyjnym -  w rejonie centralnym /Stefanów/, spełniających funkcję materiałowo- zjazdową i wydobywczą oraz pojedynczych szybów wentylacyjno - materiałowych na granicach złoża kopalni i naturalnej niecki węglowej w osi płn. – płd.
W wyniku ostatecznych decyzji  został  przyjęty do realizacji model tradycyjny, dwupoziomowy,  jako wypróbowany  szczególnie w zakresie stosowanych w tym czasie technologii.
Dalszym ciekawym wątkiem z zakresu istoty procesu projektowania, związanym z nowym Zagłębiem Węglowym  były olbrzymie trudności,  wynikające z  warunków  geologiczno- górniczych  Złoża Wołyńskiego,  odmiennych od warunków  Górnośląskiej Niecki Węglowej .W trakcie  udostępniania pionowego jak i poziomego pokładów węgla,  natknięto się na bariery  i trudności,  które  spowodowały,  że przez długi czas po uruchomieniu produkcji w kopalni  „Bogdanka”  mówiło się o nietrafionej do końca inwestycji z uwagi na ponoszenie bardzo wysokich kosztów działalności, związanych z  utrzymywaniem  wyrobisk jak i ich drążeniem.  Dziesiątki i setki opracowań badawczych, naukowo badawczych , projektów racjonalizatorskich  dotyczących prowadzenia działalności górniczej nie przynosiło  oczekiwanych rezultatów  w odniesieniu do ekonomicznej strony przedmiotowego przedsięwzięcia.
Zmiany, które nastąpiły jednak w okresie  transformacji  na przełomie lat 80 -tych i 90- tych spowodowały,  że  doświadczenia i racjonalność nowego zarządzania kopalnią pilotują wygenerowały   zdecydowanie odmienne ,od dotychczasowych, rezultaty . Rezultaty pozytywne . W tym samym modelu kopalni,  w tych samych warunkach geologiczno górniczych,  bez stosowania wyszukanych metod obudów wyrobisk chodnikowych okazało się,  że można  prowadzić  racjonalną eksploatację węgla kamiennego, uzyskując efekty ekonomiczne nie do osiągnięcia w warunkach kopalń Górnego Śląska.  Zweryfikowany  przez nowe kierownictwo kopalni lubelskiej w okresie transformacji  porządek i kierunek eksploatacji przesądziły o dzisiejszym sukcesie.
W podsumowaniu działalności projektowej  Biura Studiów i Typizacji  w ramach  GBSiPG Katowice, przez autora określonego jako  ówczesny  Holding Projektowy, aż trudno sobie wyobrazić następstwa i pozytywne skutki, wynikające z   kontynuacji zarówno projektowania jak i budowy kolejnych, przynajmniej 2- ch lub 3 -ch dalszych kopalń  Lubelskiego Zagłębia Węglowego wg wykonanej  przez Biuro koncepcji i założeń. 
Potencjał  trzech takich kopalń jak  dzisiejsza „Bogdanka”,  zdecydowanie  podniósł by  aktualnie  stan bezpieczeństwa energetycznego kraju jak i przedłużył okres bazowania na tym surowcu  w produkcji energii  o dalsze kilkanaście lat, po latach 20 tych obecnego  wieku, dając czas na wprowadzenie innych paliw  do energetyki  dla wytwarzania energii w Polsce.
Niestety dzisiaj z dawnego potencjału  GBSiPG pozostały  tylko logo i  wyłącznie  mały twór  administracyjny obecnie prywatyzowany, zajmujący  się działalnością związaną z wynajmem lokali biurowych i tylko  sporadycznie  projektowaniem ale  posiadający w dalszym ciągu  znaczące  archiwum  wszystkich  dokumentacji technicznych pracujących jeszcze kopalń węgla kamiennego w Polsce co jest jedyną  istotną wartością dzisiejszej  firmy, odgrywającą  dużą rolę w jej dzisiejszej wycenie . Niestety nie stanowi to, tak jak dawniej,  wartości intelektualnej  a przez to  konkurencji dla innych biur projektowych działających obecnie na rynku. Nowy właściciel firmy  przez przejęcie wartości intelektualnej  dorobku co najmniej dwóch pokoleń projektantów,  będzie chciał zapewne z tego powodu dyktować ceny usług projektowych,  w moim przekonaniu, nie wnosząc  znaczących, innowacyjnych  rozwiązań projektowych,  wykorzystując przynajmniej przez dłuższy czas rentę, jaką przyniesie mu  monopol  z tytułu własności  archiwów dokumentacji wszystkich znaczących obiektów, występujących jeszcze  w czynnych kopalniach węgla kamiennego w Polsce.
A  szkoda.
Powracając jednak do tematu wspomnień  jakim jest  była działalność  górniczych biur projektów stwierdza się , że realizacja  całego projektu budowy kopalń  w rejonie Lubelskiego Zagłębia Węglowego  jak wiadomo   zakończyła się na jednej „pilotującej  kopalni K-1 Bogdanka” z opcją poszerzenia jej działalności o pole wydobywcze  wstrzymanej kiedyś  budowy kopalni K-2.
Analizując te fakty i wspomnienia  z zakresu uczestniczenia w tak znaczącym procesie projektowania jak budowa nowego Zagłębia Węglowego wypada tylko wyrazić  pewien  dyskomfort  wynikający z poczucia zmarnowanej szansy dla   rozwoju  i bezpieczeństwa  energetycznego naszego kraju i nie wykorzystania  wielkiego dorobku  i doświadczeń  wynikających z prowadzonych  dotychczas  prac projektowych i realizacyjnych  które mogły by przynieść określone dalsze  wymierne  korzyści  dla rozwoju podstawowej  dzisiaj  branży dla bezpieczeństwa energetycznego kraju.


                      Włodzimierz  Regulski
                Geralny Projektant w GBSiPG BSiT  dla  kopalni K2 w LZW

Mgr inż. Włodzimierz Regulski
Generalny  Projektant Biura Studiów i Typizacji GBSiPG w latach 1977-80 /gen. projektant kop. K-2/
Były: gł. inż. górniczy kop. „Katowice”, gł. inż. wentylacji kop. ”Mysłowice”, nacz. inż. kop. „Staszic”, dyr. kop.”Andaluzja”,
 v-ce prez.BSW S.A.

« Wróć do listy artykułów


© copyright 2010 - 2018 Bractwo Gwarków
tel. +48 519 318 856
mail: gwarek@gwarkowie.pl

webdesign: Krioni Team

szybki kontakt

wszystkie pola są wymagane